Epigonen

Iemand die me al lange tijd volgt wou me verrassen met kennis. Maar het toeval wou dat ik over het onderwerp meer wist dan hij mij kon vertellen.

  • Je hebt er, of vergis ik mij, nooit over geschreven, zei hij.
  • Ik schrijf niet over dingen die ik weet, zei ik.

Het is inmiddels al dinsdag 4 mei en de uren vliegen voorbij. Ik lijk een aantal deadlines niet te halen maar ik leg er geen onrust in. Het ‘te laat zijn’ zet mij modern in de wereld.

Straks mag ik een eerste gastcollege geven en dat zette mij vroeg aan mijn kant van de tafel.
Wondermooi! (Alweer)

Een kleinkind onderzoekt het huis en de aard van zijn grootvader. Er zijn twee grote thema’s: 1) controle krijgen op eigen gevoelens tot op het niveau van de meetbaarheid, 2) het dilemma van collectief engagement ~ de eenzame strijd. De man in het midden staat of valt chronisch tussen twee stoelen en het is maar de vraag of hij kiest of niet wordt gekozen.

Fragment uit de man in het midden van Bernlef

Ik maak van huid&honger geen woord en ik wil zogezegd niemand raken. Ik wil, net zo, geroerd en ontroerd worden als Van de Woestijne dat kon als hij voelde dat ‘het’ goed was — en waarachtig geen epigon.

Van de Woestijne had een afkeer van middelmatigheid en een hekel aan oppervlakkigheid. Niets ergerde hem meer dan diepteloos epigonisme en artistieke bluf van de kant van de artiesten, en snobisme van de kant van de toeschouwers. Elke eerlijke kunstenaarsloopbaan was voor hem een heilige zaak, een proces van jarenlang geven en nemen, een soms wankel, soms oerdegelijk bouwwerk dat op zijn minst respect verdient.

Van de Woestijne

Wat ik van het plastische kunstwerk verwacht, is de ontroering, die tevens verontrustend en bevredigend is, welke het in mij bij eigen middelen verwekt. {…} Raakt zij alleen mijn zintuigen, gaat zij niet dieper dan een bodem van mijn netvlies of de oppervlakte van mijn huid, dan kan mij dat wel opfrissen zoals bij voorbeeld, een natte handdoek, maar die aandoening is dan toch al heel primitief, en ik noem levensbelang en decadent wie er zich mee tevreden stelt.

Met Emile Claus kreeg de ontroering een naam.

{…} Deze Man, die ik heb laten wandelen heel den langen zomer-dag door zijn schone streek, die de mijne is; {…}

karel van de Woestijne

Emile Claus

{…}ik tekende hem, trachtte hem te tekenen, ik hadde hem willen tekenen als een deel der Vlaamse natuur, als een spontane natuur-uiting, als ene Vlaamse natuurkracht, {…}

De tuinman – Emile Claus

{…}Gij zoudt het op eerste gezicht al vaststellen, zelfs als gij niet weten zoudt dat hij inderdaad een schilder is. Heel dat gelaat: het voorhoofd dat naar voren schiet in over-schaduwende brouwen die ‘t kijken vergemakkelijken; de zenuw-gespannen neus die zoekt, die aarzelt, die ontdekt; de mond die gaarne, in samengetrokken lippen, de lucht proeft, de atmospheer smaakt, droog wordt of wak van directe zintuiglijke gewaarwordingen-wording; maar die ogen vooral, die ogen binnen hun rimpels en boven de leder-taaie kaken, het ene haast toe en speurend als dat van een jonge hond waar zijn blik een vliegske volgt dat hem bij middag-hitte kon storen, het ander glunder en gul als van den slimmen boer die zijn zaken kent: heel dat gelaat kan alleen behoren aan iemand, die innerlijk leeft hoofdzakelijk van gezichtsluier indrukken, van de schoonheid geboden door licht-zindering om plastische werkelijkheid; om atmosferische bewogenheid, — bewogenheid minder van geluid dan van tinten.

Het ochtendroos – Emile Claus

‘Een landschap’, zegt Emile Claus, ‘is iets dat beweegt. Als het u beet heeft, draait het u in de ogen.’

Een gedachte over “Epigonen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s